Tăng đề kháng, tạo sức bền cho thanh khoản

Quan điểm của TS. Lê Đức Thọ - Phó tổng giám đốc VietinBank, để đảm bảo thanh khoản bền vững thì các ngân hàng phải quản lý cân đối vốn giữa tài sản Nợ - Có.

Tại phiên họp thường kỳ Chính phủ
tháng 1/2013, Chính phủ một lần nữa khẳng định thanh khoản của hệ thống
ngân hàng tiếp tục ổn định. Số dư tiền gửi của dân cư vẫn duy trì ổn
định; số dư tiền gửi của các TCTD tại NHNN luôn cao hơn so với yêu cầu
dự trữ bắt buộc. Lãi suất trên thị trường liên ngân hàng đã giảm 10% -
11%/năm so với đầu năm 2012 và ổn định ở mức thấp, không còn tình trạng
căng thẳng về thanh khoản, đẩy lãi suất lên cao như trước.Hơn thế, các TCTD đã mua lại một lượng
lớn trái phiếu Chính phủ để cơ cấu lại danh mục đầu tư và dự phòng thanh
khoản. Điều này cho thấy, họ đã chú trọng hơn trong việc quản trị rủi
ro thanh khoản, đảm bảo an toàn hệ thống.Mặc dù cải thiện rõ rệt, song tại Hội
nghị triển khai nhiệm vụ ngành Ngân hàng năm 2013, Thống đốc NHNN Nguyễn
Văn Bình cũng nhìn nhận: tình hình thanh khoản của các TCTD vẫn còn
chưa thực sự bền vững. Ở đâu đó một vài TCTD vẫn còn gặp khó khăn về
thanh khoản, dẫn đến tình trạng chưa chấp hành nghiêm chỉnh quy định
trần lãi suất huy động của NHNN. Tuy tỷ lệ sử dụng vốn cho vay/huy động
giảm từ trên 100% xuống 94% – 96%, nhưng vẫn là mức cao. Như vậy, rủi ro
thanh khoản vẫn rình rập. Bởi vậy, ổn định thanh khoản tiếp tục là một
trong những nhiệm vụ trọng tâm của hệ thống ngân hàng đặt ra trong năm
2013.Một chuyên gia có nhiều năm kinh nghiệm
nhận định: với đặc thù nền kinh tế Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển
đổi rủi ro luôn rình rập. Ở góc độ vĩ mô, vị này phân tích, ở các nước
phát triển luôn ổn định được vì họ có tích tụ tư bản qua nhiều năm nên
có nhiều người giàu, các tập đoàn kinh tế lớn, thặng dư nền kinh tế lớn
nên tạo nguồn vốn lớn cho ngân hàng. Còn tại Việt Nam gần như đa phần
tiết kiệm từ dân cư. Nhưng nguồn tích trữ này còn chia cho nhiều kênh
đầu tư khác: vàng, ngoại tệ, chứng khoán, bất động sản.Do vậy, rõ ràng nguồn tiền duy trì tại
các ngân hàng Việt Nam bị chi phối nhiều. “Nhất là trong bối cảnh kinh
tế gặp khó khăn, tính không ổn định của nguồn vốn nhàn rỗi ngày càng
tăng. Do đó, chỉ khi kinh tế vĩ mô phát triển bền vững thì thanh khoản
của ngân hàng mới ổn định vững chắc”, vị này nhấn mạnh.Để đảm bảo ”sức đề kháng” cho mình,
nhiều ý kiến cho rằng, trước hết tự bản thân các TCTD phải tự giác phòng
vệ bằng việc quản lý thanh khoản thật tốt. Tổng giám đốc OCB Nguyễn
Đình Tùng cho rằng, các ngân hàng cần thực hiện đầy đủ quy chuẩn về quản
lý rủi ro thanh khoản như chỉ số cho vay trên tổng huy động; quản lý
chặt chẽ thanh khoản, tiền vào, tiền ra hàng ngày. Nhất là ngân hàng
phải có lực lượng cán bộ có năng lực có thể đánh giá đúng xu hướng thị
trường để ra quyết định chuẩn xác.Theo ông Tùng, điều này đòi hỏi các ngân
hàng phải tự giác chứ không cần “thúc ép” từ cơ quan quản lý. Ví như,
trong rủi ro tín dụng, NHNN đưa ra định hướng chính sách quy định trong
cho vay, nhưng để đánh giá, thẩm định chính xác từng khoản vay phải là
việc của từng ngân hàng. Rủi ro thanh khoản cũng tương tự như vậy, nhưng
khi nó xảy ra rất nhanh, và hậu quả để lại là khôn lường. Chính vì vậy,
không chỉ là tự giác tuân thủ các chính sách hiện hành, để đảm bảo sức
khỏe tốt cho mình, mỗi ngân hàng phải có chiến lược dự phòng rủi ro cho
thanh khoản.Đồng quan điểm với ông Tùng, một chuyên
gia đề xuất, các ngân hàng nên đưa ra kịch bản cho thanh khoản. Cụ thể,
trong trường hợp vốn huy động giảm bao nhiêu thì sẽ có nguồn nào để bù
đắp. Vị này cho rằng, kịch bản càng chi tiết, cụ thể bao nhiêu thì khả
năng đối phó và quản lý rủi ro thanh khoản của ngân hàng đó tốt bấy
nhiêu.Theo quan điểm của TS.Lê Đức Thọ - Phó
tổng giám đốc VietinBank, để đảm bảo thanh khoản bền vững thì các ngân
hàng phải quản lý cân đối vốn giữa tài sản Nợ - Có. Đồng thời các ngân
hàng quản lý chất lượng tín dụng đầu tư để bảo đảm các khoản đến hạn có
khả năng quay vòng trở về ngân hàng. Điều này đòi hỏi công tác quản trị
rủi ro phải được tiến hành thường xuyên, liên tục. Bên cạnh đó, các ngân
hàng phải tuyệt đối tuân thủ tỷ lệ an toàn hoạt động.Ông Tùng nhận định, trong thời gian tới,
thị trường liên ngân hàng hoạt động thông suốt hơn sẽ hỗ trợ thanh
khoản ngắn hạn cho ngân hàng, vừa đảm bảo hiệu quả trong quản lý vốn.
Theo ông Tùng, sau một thời gian hoạt động, thị trường liên ngân hàng đã
dần đi vào ổn định. Bài học về sự dễ dãi trong cho vay trên thị trường
này năm 2012 đã khiến các ngân hàng “tỉnh ngộ” và thị trường quay trở
lại đúng bản chất của nó. Nhưng ông Thọ cũng lưu ý, đây mới chỉ là bước
đầu trong quá trình tái cấu trúc, cần thêm thời gian mới có kết quả cụ
thể hơn. Và để hoạt động này tốt hơn nữa, bên cạnh nỗ lực của NHTM, cần
hỗ trợ của NHNN qua các công cụ CSTT, nhất là thị trường mở, tái cấp
vốn.

Theo Huyền Thanh

TBNH